โปรแทกอรัส Protagora

พ.ศ.63-133

ประวัติ
       โปรแทกอรัสเกิดที่เมืองอับเดรา อันเป็นถิ่นกำเนิดของเดมอคริตุส โปรแทกอรัสบำเพ็ญตนเป็นโซฟิสต์ผู้ท่องเที่ยวสอนศิลปวิทยาการไปตามสถานที่ต่างๆ โปรแทกอรัสเขียนหนังสือเรือง “ว่าด้วยเทพเจ้า (On the Gods)” หนังสือนี้ขึ้นต้นด้วยประโยคว่า “เมื่อพูดถึงเทพเจ้าแล้ว ข้าพเจ้าไม่อาจยืนยันว่าเทพเจ้ามีจริงหรือไม ” คำพูดนี้ทำให้ชาวเอเธนส์ไม่พอใจโปรแทกอรัสลบหลู่เทพเจ้า หนังสือนี้ถูกเผา โปรแทกอรัสหนีออกจากกรุงเอเธนส์ไปเกาะซิซิลี แต่ได้จมน้ำตายระหว่างทาง

ปรัชญาชองโปรแทกอรัส
        ปรัชญาของโปรแทกอรัสจัดอยู่ในประเภทญาณวิทยาหรือทฤษฎีความรู้ ทฤษฎีความรู้ของโปรแทกอรัสเกิดจากความสงสัยว่า ทำไมนักปรัชญาในสมัยของท่านจึงให้คำตอบเรืองปฐมธาตุของโลกไม่ตรงกัน เมื่อมีความเห็นแตกต่างกันเช่นนี้ ไม่มีใครรู้ว่าใครถูกใครผิด โปรแทกอรัส จึงกล่าวว่า “มนุษย์เป็นเครื่องวัดสรรพสิ่ง” อะไรจริงหรือเท็จขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแต่ละคน ไม่มีมาตรการตัดสินความจริงอื่นใดนอกไปจากแต่ละคน ความจริงสำหรับโปรแทกอรัสจึงเป็นอันเดียวกับทัศนะอัตนัย (Subjective Opinion) หรือความเห็นเฉพาะบุคคล ท่านไม่แยกออกจากความจริงแบบปรนัย (Objective Truth)

        เนื่องจากโปรแทกอรัสไม่ยอมรับความจริงแบบปรนัย ท่านจึงต้องสรุปว่า ทัศนะของทุกคนเป็นจริงเท่ากัน ไม่มีทัศนะของใครเป็นจริงยิ่งกว่าทัศนะของผู้อื่น จะมีก็แต่ทัศนะที่ถ้าจริงก็จริงเท่ากัน หรือถ้าเท็จก็เท็จเท่ากัน แนวความคิดของโปรแทกอรัสใกล้เคียงกับปรัชยาสำนักปฏิบัตินิยม (Pragmatism) ที่ถือเอาผลดีจากการปฏิบัติเป็นมาตรการตัดสินความจริง

จริยศาสตร์
        จริยศาสตร์ ท่านปฏิเสธความดีในตัวเองหรือความดีอันเป็นที่ยอมรับของคนในทุกสังคม ความดีเป็นเรื่องที่คนแต่ละคนกำหนดค่าให้ อะไรที่ว่าดี ก็เพราะมีคนไปกำหนดค่าความดี ท่านสงเสริมให้ทุกคนเคารพกฏหมายประเพณีและปฏิบัติตามบัญญัติทางศีลธรรม ทัศนะแบบปฏิบัตินิยมของโปรแทกอรัสเด่นชัดมากเมื่อมาถึงปัญหาเรื่องการบูชาเทพเจ้า โปรแทกอรัสไม่แน่ใจว่าเทพเจ้ามีจริงหรือไม่ ท่านสนับสนุนให้บูชาเทพเจ้า เพราะคนที่เคารพเกรงกลัวเทพเจ้าย่อมไม่ประกอบกรรมชั่วโดยง่าย

ที่มา http://www.baanjomyut.com